Blog over vis

De uitspraak ‘vis eten is gezond’ hebben we allemaal weleens gehoord. Maar weten we eigenlijk wel waarom vis zo gezond is? Mogen we dit onbeperkt eten, en zijn alle vissoorten dan gezond? Wat is vette vis?  En wat als je geen vis lust, is een visoliecapsule dan net zo gezond? Veel vragen waarin ik in deze blog antwoord op ga geven. Duik mee in de onderwaterwereld.

Is vis gezond?

Ja, vis eten is gezond! Tenminste, dat bewijst de wetenschap. Vis eten is volgens de Nederlandse richtlijnen een onderdeel van een gezond voedingspatroon. Vis is van nature rijk aan eiwit en onverzadigd vet (het gezonde vet). Het verschilt per vissoort hoe het vet zich precies verhoudt. Een deel van het onverzadigde vet bestaat uit de visvetzuren DHA en EPA. Dit zijn omega-3 vetzuren. In vette vis zitten in verhouding meer omega-3. Deze vetzuren beschermen het lichaam tegen hart- en vaatziektes. Bij kinderen bevordert omega-3 ook de ontwikkeling van de hersenen en het zicht.

Vis is daarnaast een bron van vitamines A, D, B12, B6 en B2. Maar ook van mineralen en sporenelementen zoals ijzer, zink, jodium en selenium. In tegenstelling tot vlees bevat vis wel minder ijzer omdat vis minder doorbloed is. Er zitten in vis dus allemaal voedingsstoffen die je lichaam nodig heeft waar je lichaam dus heel blij van wordt! Maar let wel op! Soms kan vis bewerkt zijn door het bijvoorbeeld te roken, te marineren, te zouten of in (zoet)zuur te bewaren in pot of blik. Enkele voorbeelden zijn gerookte vis (zalm, paling), vis in het (zoet)zuur (haring, rolmops) en gezouten vis (haring, stokvis). Al deze varianten bevatten meer zout dan verse en/of onbewerkte vis. Te veel zout verhoogt het risico op een hoge bloeddruk. Kies daarom niet altijd voor gezouten vis. Hieronder meer over de verschillende soorten vis waartussen je het beste kunt variëren.

Is vis gezond?

Ja, vis eten is gezond! Tenminste, dat bewijst de wetenschap. Vis eten is volgens de Nederlandse richtlijnen een onderdeel van een gezond voedingspatroon. Vis is van nature rijk aan eiwit en onverzadigd vet (het gezonde vet). Het verschilt per vissoort hoe het vet zich precies verhoudt. Een deel van het onverzadigde vet bestaat uit de visvetzuren DHA en EPA. Dit zijn omega-3 vetzuren. In vette vis zitten in verhouding meer omega-3. Deze vetzuren beschermen het lichaam tegen hart- en vaatziektes. Bij kinderen bevordert omega-3 ook de ontwikkeling van de hersenen en het zicht.

Vis is daarnaast een bron van vitamines A, D, B12, B6 en B2. Maar ook van mineralen en sporenelementen zoals ijzer, zink, jodium en selenium. In tegenstelling tot vlees bevat vis wel minder ijzer omdat vis minder doorbloed is. Er zitten in vis dus allemaal voedingsstoffen die je lichaam nodig heeft waar je lichaam dus heel blij van wordt! Maar let wel op! Soms kan vis bewerkt zijn door het bijvoorbeeld te roken, te marineren, te zouten of in (zoet)zuur te bewaren in pot of blik. Enkele voorbeelden zijn gerookte vis (zalm, paling), vis in het (zoet)zuur (haring, rolmops) en gezouten vis (haring, stokvis). Al deze varianten bevatten meer zout dan verse en/of onbewerkte vis. Te veel zout verhoogt het risico op een hoge bloeddruk. Kies daarom niet altijd voor gezouten vis. Hieronder meer over de verschillende soorten vis waartussen je het beste kunt variëren.

Blog vis - dietistenpraktijk sleegers

Soorten vis

Laten we eens ingaan op de soorten vis. Het ene stukje vis is het ander niet. Vis is namelijk onder te verdelen in magere vis en vette vis. Wat is het verschil? En welke soort heeft dan de voorkeur voor de gezondheid? Schaal- en schelpdieren, zoals kreeft, oesters en mosselen, zijn officieel geen vissen, maar tellen mee als vis.

Magere vis

Mager vis is de categorie van vissoorten die de minste vetten bevat, namelijk ≤5 g vet/100 g.

Blog vis - dietistenpraktijk sleegers - Deurne

Vette vis

Vette vis is de categorie van vissoorten die de meeste vetten bevat, namelijk >5 g vet/100 g.

Blog vis - dietistenpraktijk sleegers - Deurne dietist

Hoeveel vis mag je eten?

Vis eten is gezond omdat het, zoals je hierboven al hebt kunnen lezen, veel goede voedingsstoffen bevat. Maar geld dan ook het volgende: ‘hoe meer vis op je bordje hoe beter’? Helaas niet. Het vangen van de vis kan namelijk voor natuur- en milieuproblemen zorgen.Een voorbeeld is overbevissing. Verder is bekend dat de zee waarin de vissen zwemmen steeds meer vervuild wordt. De vissen die in deze zee zwemmen worden daardoor vervuild met stoffen die ook schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid. Voorbeelden hiervan zijn zware metalen (bv. kwik). We willen toch niet hebben dat we dadelijk niet meer van die lekkere vis kunnen genieten?Het advies is daarom om 1x per week vis te eten, Bij voorkeur vette vis, zoals makreel, haring, sardines of zalm. Meer dan 1 keer vis per week vis eten levert niet of nauwelijks een extra effect op. 1 portie staat dan gelijk aan 100 gram. Heb je geen weegschaaltje thuis? Gebruik dan je hand als maatstaaf. De hele hand staat ongeveer gelijk aan 100 gram. Mensen die een verhoogd risico lopen op hart- en vaatziekten of in het verleden een hartinfarct of beroerte hebben gehad, kunnen wel baat hebben bij meer vis. Omdat vooral vette vis schadelijke stoffen kan bevatten, is het verstandig om af te wisselen tussen de verschillende vissoorten en niet meer dan 4 porties vette vis per week te eten. Ondanks deze ‘schadelijke’ stoffen in vis, blijft vis eten gezond omdat de goede effecten van regelmatig vis eten opwegen tegen de mogelijke nadelige gevolgen.

Duurzaamheid

Zoals je hierboven hebt kunnen lezen is 1 keer per week vis eten het advies voor een goede gezondheid. Maar is het effect op het milieu ook zo positief? Helaas qua duurzaamheid is dit minder goed. Er is veel overbevissing waardoor al heel wat vissoorten bedreigd worden met als gevolg dat de biodiversiteit in onze zeeën en oceanen aan het slinken is. Dan rijst de vraag, is gekweekte vis dan wel beter voor het milieu? Ook dit is helaas niet de meest duurzame methode. Om vis te kweken zijn namelijk o.a. vismeel en olie nodig. En o.a. het vismeel komt uit de … visvangst. Bovendien gaat de kweek vaak gepaard met het gebruik van pesticiden en antibiotica, wat kan leiden tot watervervuiling.

Om toch zo veel mogelijk duurzame vis te eten kun je het beste afwisselen tussen de soorten vis die:

  • Seizoensgebonden zijn en worden overbevist
  • Duurzaam worden gevangen
  • Milieuvriendelijk worden gekweekt

Maar hoe weet je nu of dat de vis aan (een van) bovenstaande punten voldoet? In Nederland bestaan een aantal keurmerken voor duurzame vis:

  • Het Marine Stewardship Council-keurmerk voor wilde vis (MSC)
  • Het Aquaculture Stewardship Council-keurmerk voor kweekvis (ASC)
  • Biologisch (er is biologische gekweekte vis verkrijgbaar, maar wilde, gevangen vis is nooit biologisch)

Deze keurmerken staan vermeld op de verpakking. Op de verpakking kun je ook altijd zien of je te maken hebt met kweekvis of dat de vis is gevangen in zee of binnenwateren. Maar ook waar de vis vandaan komt. Als het gaat om verse vis, dan kan de visboer je er alles over vertellen. Verse vis is te herkennen aan de ogen van de vis. Deze moeten rond (niet plat) en helder zijn. Maar ook aan de geur kun je verse vis herkennen. Verse vis hoort niet te stinken. Natuurlijk ruik je altijd een visgeur maar deze hoort niet doordringend te zijn. Eerder een licht, ris en ziltige geur. Tot slot is de kleur belangrijk. De kieuwen van de vis horen roze/rood van kleur te zijn. Zijn de kieuwen grijs? Dan is de vis niet vers.

Vindt je het lastig om te kiezen welke vis je nu het beste kunt nemen? Dan is de  VISwijzer een handige tool. De VISwijzer beoordeelt vissen, schaal- en schelpdieren, die in Nederland te koop zijn op duurzaamheid.

Ook de specialist kan je altijd meer vertellen over de vis. ’T Streeckhuys is van origine een slager maar toch zijn er hier een beperkt aantal vissoorten te koop. Zo verkopen zij lekkere zalmfilet, garnalenspiesjes en spiesjes van botervis voor op de barbecue. Ook de gerookte paling van de Rijpelaal uit Helmond is een streekproduct dat te verkrijgen is bij ’T Streeckhuys in Deurne.

Voedselveiligheid

Om op een gezonde manier te kunnen genieten van je visje is het belangrijk om vis op de juist manier te bewaren.Vis kan namelijk besmet raken met ziekteverwekkers zoals listeria of salmonella. Deze zijn niet met het blote oog te zien en ook kun je ze niet proeven of ruiken. Bij verhitting worden deze ziekteverwekkers gedood.

Om ervoor te zorgen dat de vis goed blijft, kun je verse vis het beste zo dicht mogelijk bij het vriespunt bewaren. Deze vis moet bij voorkeur dezelfde dag nog worden opgegeten, eventueel de volgende dag. Verse vis is het best te bewaren door hem in vershoudfolie te wikkelen en met heel veel ijsblokjes bedekken.

Wil je liever de vis in de diepvries bewaren? Dan is magere vis is in de diepvries ongeveer 6 maanden houdbaar. Vette vis blijft ingevroren 3 maanden goed. Bij vis in pot, in blik of gerookte vis vacuüm verpakt geldt de houdbaarheidsdatum op de verpakking. Zodra de verpakking geopend is, moet de vis in de koelkast bewaard worden. De vis is dan nog 2 dagen houdbaar in de koelkast bij een temperatuur van 4°C.

Is de vis al bereidt, dan kan dit 2 dagen bewaard worden in de koelkast bij een temperatuur van 4 °C. Ook kan het ingevroren worden voor 3 maanden. Let wel op! Ga de vis na het ontdooien niet opnieuw invriezen. De kwaliteit kan dan namelijk achteruitgaan als je het na ontdooien nogmaals invriest. Verder is het belangrijk om bij het bereiden van vis hygiënisch te werk te gaan om bijvoorbeeld kruisbesmetting te voorkomen.

Door milieuverontreiniging door de visvangst of het kweken van vissen kunnen er ‘schadelijke’ stoffen in de vis zelf voorkomen. Het gaat vooral om zware metalen, dioxines, PCB’s of resten bestrijdingsmiddel. De Europese Unie heeft regels opgesteld voor de hoeveelheid ‘schadelijke’ stoffen of ziekteverwekkers die in vis mogen voorkomen. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op de naleving van de regelgeving. Ondanks deze ‘schadelijke’ stoffen in vis, blijft vis eten gezond omdat de goede effecten van regelmatig vis eten opwegen tegen de mogelijke nadelige gevolgen.

Veel gestelde vragen

Zijn visoliecapsules net zo gezond als gewone vis?

Het kan natuurlijk voorkomen dat je geen vis lust of dat het lastig is om vis te combineren met het gezin. Zoals hierboven al benoemd, kan vis eten bijdragen aan een goede gezondheid. Er zijn sterke aanwijzingen dat specifiek de visvetzuren EPA en DHA in vis voor een goede gezondheid zorgen. Maar misschien zijn er meer stoffen in vis die voor dit gunstige effect zorgen. Als je geen vis eet, kun je de gezondheidseffecten van vis dus missen. Wil je toch profiteren van de gezondheidseffecten van visvetzuren? Dan bestaat er een ander alternatief, visoliecapsules. Ook bestaan er producten waaraan visvetzuren zijn toegevoegd. Vaak staat dan op de verpakking dat er visvetzuren inzitten. Denk bijvoorbeeld aan sommige soorten halvarine. Bijvoorbeeld ‘Blue Band idee’ (licht blauwe kuipje). Helaas is niet 1 op 1 te zeggen dat visolie capsules even gezond zijn als het eten van vis omdat er in vis natuurlijk ook nog andere gezonde voedingsstoffen zitten die niet in de visoliecapsules zitten. Overleg altijd met je arts of diëtist of het raadzaam om visoliecapsules te slikken.

Is er water aan vis toegevoegd?

Aan vis kan water worden toegevoegd. Samen met het water worden andere ingrediënten of hulpstoffen toegevoegd om het water te binden. Vaak worden voor dit doel eiwitten of fosfaten gebruikt (zoals E450, E451 en E407). Het toevoegen van water en waterbinders aan vis is toegestaan. Om diepgevroren vis zit altijd een laagje water dat gebonden wordt met fosfaten. Dit beschermt het visvlees tegen uitdroging. Op de verpakking wordt altijd het nettogewicht vermeld, dus zonder het gewicht van het water. Verder moet op de verpakking staan dat het gaat om vis met toegevoegd water als er meer dan 5% water is toegevoegd.

Hoe kan ik meer vis eten?

Vis kan op verschillende manier toegepast worden in je voeding. Zo past een stukje vis heerlijk bij de warme maaltijd. En wat dacht je van vis toevoegen aan een salade voor bij de maaltijd. In een salade kunnen heel eenvoudig garnalen, (gerookte) zalm, makreel of tonijn uit blik toegevoegd worden. Voeg je een hele portie (ongeveer 100 gram) toe, dan wordt het een volwaardige maaltijdsalade. Vis uit blik, bijvoorbeeld tonijn of zalm op waterbasis of eigen sap is ook heel erg lekker als beleg op een volkoren boterham of cracker. Voor de liefhebbers kan vis natuurlijk ook als tussendoortje gebruikt worden. Denk bijvoorbeeld aan een haring, rolmops als tussendoortje. Door de eiwitten in de vis geeft het meteen een goede verzadiging.

Is verse vis vooraf ingevroren?

Vis die in Nederland te koop wordt aangeboden als ‘vers’ is lang niet altijd vlak daarvoor gevangen. De term ‘vers’ is namelijk niet wettelijk vastgelegd. Vis kan bevroren verkocht worden. Op de verpakking moet dan de datum staan waarop het product voor de eerste keer is ingevroren. Dat kan relatief lang geleden zijn. Bijvoorbeeld omdat de vis maar in één seizoen gevangen wordt, maar wel het hele jaar verkrijgbaar is. De vis kan ook ontdooid verkocht worden. Op het etiket is dit dan te zien met de term ‘ontdooid’. Indien je de vis koopt bij een speciaalzaak of visboer, dan kunnen zij jou daar meer informatie over geven.

Waarom is gerookte vis minder gezond?

Het bewerkingsproces roken is minder goed voor de gezondheid omdat bij deze techniek vaak extra zout gebruikt wordt. Gerookte vis wordt eerst gezouten en daarna gerookt. Zouten kan zowel droog gebeuren (de vis wordt in zout gelegd) als met een pekeloplossing (door onderdompeling of injectie). Dat laatste is een methode dat de vis minder uitdroogt en dus meer vocht behoudt. Een voorbeeld van gerookte vis is gerookte zalm. Te veel zout in je voeding kan nadelig zijn voor je gezondheid. Uit onderzoek van de Nederlandse Consumentenbond bleek dat gerookte zalm soms te veel zout bevat.

Heb ik je na het lezen van deze blog ook geïnspireerd om
vis te eten?
Laat ons weten wat je van de blog vindt!